به

نام خدا

 

عروسک بازیچه های بومی ایران

اولین نشست تخصصی کارگروه کودک و نوجوان کاخ گلستان

لیلی

سال هاست دیگر عروسک قشنگ من پیراهن قرمز نپوشیده است

سال هاست دیگر مادر برایم از پنبه و پارچه های دور ریز عروسک درست نمی کند

سال هاست عروسک های پلاستیکی ام چندین دست لباس اضافه دارند و بوی پشم و ماندگی نمی دهند

به راستی چه شد آن عروسک سنگ صبوری که بر روی جهاز انیس الدوله با طبق کش ها می رفت؟

می رفت تا گوش شنوایش را بسپارد به غم های انیس .... انیس بی مونس

شاید اگر عروسک سارای با اوبود، خود را در آغوش ارس غرق نمی کرد

شاید اگر عروسکی دست ساز داشتیم، کودکی از یاد رفته مان را به خاطر می آوردیم و در لا به لای چین های پیراهنش، رد پای انگشتان مادرمان را می دیدیم که قدم به قدم راه می رود و سوزن می زند، منجوق می دوزد، ملیله می کارد، عشق می پاشد، اشک می ریزد

لیلی

نام همه دختران سرزمین من

لیلی مظهر کمال و زیبایی و عاشق بودن

آرزوی هر مادری برای دخترش در این سرزمین

بیایید لیلی های سرزمین مان را زنده کنیم و دوباره از نو بسازیم تا با رقص زیبایشان بار دیگر هوش بربایند از مجنون!

 

اولین نشست کارگروه های  تخصصی کاخ گلستان به همت دفتر کودک و نوجوان، موزه مردم شناسی و دفتر روابط عمومی  در تاریخ 17دیماه در سالن اجتماعات موزه مردم شناسی، در دو بخش نظری و عملی با حضور کارشناسان شورای کتاب کودک، دانشجویان رشته صنایع دستی و پژوهشگران حوزه عروسکی برگزار شد.

 

در بخش نظری این نشست پوپک عظیم پور مدرس و پژوهشگر عروسک های نمایشی و آیینی از اهمیت عروسک های دست ساز و نقش فرهنگی آنها در جامعه ایرانی سخن گفت. وی اشاره کرد که تمام استان ها و اقوام ایرانی مملو از بازیچه ها وعروسک های بومی و دست سازی هستند که نمادی از فرهنگ بزرگ و عمیق این کشور محسوب می شوند. حتی نامی که برای عروسک  ها در نقاط مختلف نهاده می شود اگر چه با هم متفاوت هستند ولی همه نهایت آمال و آرزوی یک مادر برای دخترش محسوب می شوند. برای مثال نام هایی همچون گلین ، عروس، عروسک، لوپتو، لیلی  و لعبت همه به معنای پاکی و زیبایی و معصومیتی هستند که در خور یک زن ایرانی است.

 

عظیم پور از اینکه بازار اسباب بازی مملو از عروسک های غربی و بیگانه با فرهنگ ایرانی است اظهار تاسف کرد و افزود تمام اجزای عروسکی که در سیستان و بلوچستان با دست یک زن ساخته می شود، از رنگ و طرح لباس گرفته تا آناتومی بدن دقیقا مطابق با فرهنگی ایرانی است و در آغوش گرفتن یک عروسک پارچه ای دست ساز به مراتب از در آغوش گرفتن یک

باربی لاغر با قیافه غربی لذت بخش تر است. وی اشاره کرد اخیرا استان ها عروسک های قومی خود رابا لباس های بسیار زیبای ایرانی با عروسک های باربی درست می کنند و به عنوان صنایع دستی به فروش می رسانند .چرا که فکر می کنند بازار فروش بهتر دارد.در حالیکه زیبایی شناسی یک عروسک بومی با چشم هایی که با نخ مشکی دوخته شده به مراتب بالاتر است.

 

وی در ادامه افزود : در کشور ایتالیا و در شهر ناپل عروسک مذکری به نام پولچینلا وجود دارد که ریشه تاریخی  دارد. از ورودی شهر رد پای این عروسک به بهانه های مختلف دیده می شود و همه ساله فستیوال پولچینلا در ایتالیا برای احیا و زنده نگاهداشتن آن برپا می شود. در حقیقت آنها با این کار فرهنگ خود را اشاعه می دهند و از نابودی آن جلو گیری می کنند. حتی برای اینکه بتوانند مخاطب بیشتری به دست آورند، دست به ساختن انواع پولچینلا ها مثل پولچینلای پزشک، پولچینلای آرایشگر، پولچینلای آشپزو... زده اند. خواهش من از مسئولین و دست اند کاران فرهنگی این مزر و بوم این است که عروسک های بومی و سنتی ایران را دریابند و آنها را احیا  کندد .

این کار شناس عروسک های بومی در ادامه سخنان خود به پژوهش 13 ساله خود اشاره نمود که در طی آن به جمع آوری عروسک های آیینی ، نمایشی و بومی ایران دست زده و حاصل آن در کتاب تحت عنوان 'فرهنگ عروسك‌ها و نمایش‌های عروسكی آیینی و سنتی ایران' گرد آمده است.

در انتها پوپک عظیم پور از این اقدام کاخ گلستان اظهار خرسندی و امید واری نمود تا با تلاشی ملی عروسک های بومی ایران احیا شده  و حتی به تولید انبوه رسد.

در بخش بعدی این نشست،  لیلا کفاش زاده، سرپرست دفتر کودک و نوجوان کاخ گلستان، در باره اهمیت عروسک های دست ساز و بومی سخن گفت و اشاره نمود که میراث فرهنگی در این زمینه رسالت عظیمی بر دوش دارد. وی اظهار امید واری نمود که این موضوع تبدیل به بحثی ملی در کشور شود و سازمان میراث فرهنگی دست به جمع آوری گنجینه عظیم عروسک ها و بازیچه های ملی و بومی ایران زند.

 

در ادامه نشست، حمیرا عبدی، کارشناس روابط عمومی گلستان، در باره نحوه شرکت در دومین جشنواره شمس العماره توضیحاتی به حاضرین داد و ضمن توزیع فراخوان متذکر شد که درجشنواره امسال بخش کودک و نوجوان نیز به دیگر بخش ها افزوده شده است.

 

در انتهای نشست نیز طرز ساخت عروسک لیلی از استان کهگیلویه وبویر احمد، به صورت عملی آموزش داده شد. برای کسب اطلاع بیشتر درباره عروسک لیلی می توانید به مقاله طرز ساخت عروسک لیلی در وب سایت کاخ گلستان مراجعه نمایید.