ساعات بازدید و بهای بلیت


زمان بازدید از کاخ گلستان : همه روزه از ساعت 9 صبح لغایت 17 

... ادامه

راهیابی و ارتباط با ما

tel:  (+98) 021 - 33113335

fax: (+98) 021 - 33111811

http://www.golestanpalace.ir

info.golestanpalace@gmail.com

... ادامه

روابط عمومی


دفتر پژوهش کاخ گلستان


معرفی کتاب رسوم دارالخلافه ،از کتابخانه چاپی کاخ گلستان

نام کتاب: رسوم دارالخلافه

تالیف: ابوالحسن هلال بن محسن صابی

تصیح  و حواشی: میخائیل عوّاد

ترجمه: محمد رضا شفیعی کدکنی

انتشارات: بنیاد فرهنگ ایران

سال: 1346

تعداد صفحه: 196

فهرست مطالب:

یادداشت مترجم، مقدمه مصحح، خطبه کتاب، از دارالخلافه گرامی آغاز می کنم، آئین خدمت، قوانین و آئین های پرده داری، رسم است که مردم سکوت کنند و هیچ صدائی بر نخیزد، آئین همراهی رکاب خلفا، جلوس خلفا و جامه ای که در موکب ها می پوشند، خلقت های تقلید و ولایت و تشریف و منادمت، پیشکش هائی که برای خلفا فرستاده می شود، شیوه نگارش صدر نامه ها و عناوین، نوع خطاب به خلفا و دعاها درباره ایشان، آئین نگارش نامه از جانب خلفا، نوع دعا ها در نامه هائی که از سوی خلفا نوشته می شود، عنوان نسب: « مولی امیر المومنین»، آنچه در پایان نامه ها می نویسند،  نوع صحایفی که از جانب خلفا و یا به خلفا نوشته می شود، ........

محمد رضا شفیعی کدکنی مترجم کتاب این گونه بیان می کند:

این کتاب – که بظاهر پیوندی با تاریخ ایران ندارد و چنان می نماید که گزارشی است از چگونگی دستگاه خلافت عباسی در بغداد – اگر بدقت  بررسی شود سرشار از نکاتی است که برای شناخت اوضاع اجتمائی و تاریخ ملت ها در گذشته، آگاهی از آن لازم است و در خلال بحث های گوناگون نویسنده به نکته هائی بر خورد می کنیم که شاید در کتابهای دیگر نتوان آنها را یافت و اگر در جای دیگری هم آمده باشد بدین دقت و وسعت نیست.گذشته از نکات تاریخی  و اجتماعی ، گزارش بسیاری از رسم ها و آئین های ایرانی در این کتاب بعنوان رسوم دستگاه خلافت عباسی در بغداد آمده است که شواهد تاریخی نشان می دهد این رسم ها در ایران قدیم رواج داشته و در دوره اسلامی به مرکز خلافت بغداد راه یافته و خود را بگونه ای اسلامی محفوظ نگاهداشته است، نکته دیگری که این کتاب را در مسائل ایران شناسی مسلم می دارد  واژه های پارسی نغزی است که مولف در متن عربی کتاب بکار برده و نفوذ روشن و صریح زبان فارسی را در زبان عربی نشان می دهد، بسیاری از این  واژه ها امروز در فارسی متروک شده و بعضی از آنها در متون قدیم نیز بکار نرفته و یا اگر رفته در متون موجود فارسی نشانی از آنها نداریم مانند واژه خردادی (به معنی نوعی جام بزرگ) یا روشن (به معنی چیزی که امروز بالکن خوانده می شود) و امثال آن.

بیو گرافی هلال بن محسن صابی:

هلال در سال 395 هجری قمری متولد شد و در سال 403 هجری قمری اسلام آورد و در سن هشتادو نه سالگی در گذشت. پس در  حدود 44 سالگی اسلام آورده است. معنی سخن او این است که در نیمه های عمرش اسلام آورده  و این از حسن اسلام است. در میان خاندان زهرون ، هلال نخستین کسی است که اسلام آورده است.فضیلت هلال در آگاهی از هنر نویسندگی و اصول بلاغت به جدش ابواسحاق ابراهیم صابی باز می گردد و ابواسحاق در بغداد متصدی دیوان انشاء بود. هلال در این دیوان با جدش ابواسحاق مدتی خدمت کرد و در این کار سرآمد شد وهنگامی که در دارالخلافه عباسی بود توانست از تمام شئون و رسوم آنجا آگاهی حاصل کند واز رازهائی که در نهفت دیوارها ونهانگاهای آنجا بود آگاه شود و از ساختمان ها ومجالس و خانه ها و راهها و صحن ها و خزائن واندرون آن اطلاع حاصل کند. در این هنگام بود که وی فرصت یافت تا به شناخت احوال خلفا بپردازد تا آنجا که بر جد خویش ابراهیم صابی نیز برتری یابد .شهرت هلال به کتاب تاریخ او است، همانگونه که جدش ابراهیم به نامه هایش شهرت یافته است. قفطی اورا در شمار نامدارترین کسانی که به تدوین تاریخ پرداخته اند، آورده است. هلال همواره جوینده ادب بوده ونزد بسیاری از مشاهیر نحودانان ادب آموخته است، از جمله: ابوعلی حسن بن احمد بن عبدالغفار فارسی نحوی (377ه.)و ابوالحسن علی بن عیسی رمانی (384ه.)و ابوبکراحمد بن جراح الخزاز(381ه.)، هلال در دانش و ادب نبوغی داشت تا آنجا که سبط بن الجوزی درباره او می گوید: « هلال با سخنان خوش و نثر نمکین خویش در شمار فصیحان است». وی به راستگوئی و امانت شهرت داشته و گروهی از مشاهیر نویسندگان بدین موضوع گواهی داده اند. از جمله هم روزگار او خطیب بغدادی (463ه.) می گوید: « امین و راستگو بود» دیگران نیز با ستایش و تقدیر بسیار از وی یاد کرده اند مانند یاقوت حموی و ابن اصیبعه و ابن الفوطی وابن عبدالحق و سخاوی و حاج خلیفه و جز ایشان. هلال فرزندانی بجای نهاد که از میان آنها ابوالحسن محمد غرس النعمه شهرت یافته و از همسر مسلمان او متولد شده است . وی مدتی در دارالانشاء خلیفه القائم بامرالله بکار پرداخت وکتابهائی نوشت از جمله ذیلی بر تاریخ پدرش.

تالیفات هلال:

اخبار  بغداد، الاماثل و الاعیان و منتدی العواطف و الاحسان، التاریخ، تحفه الامراءفی تاریخ الوزراء، کتاب الرساله یا «الرسائل»، رسوم دارالخلافه، کتاب السیاسه، غررالبلاغه، الکتاب، مآثراهله.