عمارت تخت مرمر

روح ظريف هنرمند ایرانی با استعانت از هنرهای معماری، نقاشی، سنگتراشی، کاشی کاری، گچبری، آئينه کاری، خاتم سازی، منبت کاری و مشبك سازی، در وسط کاخهای

سلطنتی قديم ومجموعه دلپسند، ترکیبی بديع و بنائی زيبا بوجود آورده كه شايد كمتر بتوان نظیر آنرا در جای ديگر يافت...

ایوان تخت مرمر قدیمی ترین بنا در کاخ گلستان می باشد که ساخت آن به دوران کریم خان زند(تابستان 1173هجری قمری برابر 1138هجری شمسی، 1759 میلادی) بازمی گردد. ایوان تخت مرمر جایگاهی است که پادشاهان قاجار در این مکان به مراسم سلام می نشستند و طبقات مختلف مردم را در مواقع خاص بار عام می دادند. سابقه این رسم چند هزار ساله را می توان در دوره های مختلف تاریخی ایران بازیافت.
این عمارت در دوره قاجاریه دستخوش تغییرات زیادی شد. هنگامی که آغا محمد خان در سال1206 ق/ 1171ش شيراز را تصرف کرد، دستور داد تا قصر وکیل ویران و آثار آن به ایوان دیوان خانه در تهران منتقل شوند.

این آثار انتقالی شامل: دو ستون مرمرین و يکپارچه که از معادن شيراز تهیه شده و دو درخاتم کار استاد محمد جعفر خاتم ساز شيرازي از جنس نقره، عاج فيل، استخوان شتر و . . . مي باشد و بر روی آنها ابیاتی از سعدی حجاری شده و ازاره های مرمرین با رنگ روغن و نقش های گياهي زيبا نقاشي شده است.

ایوان شاهی قسمت اصلي ساختمان که مراسم بارعام (تشريفات، سلام و سایر مراسم رسمی) و تاجگذاری در آن برگزار مي شد؛ آخرین بار عام در ایوان تخت مرمر، در زمان پهلوی اول 1304ش به انجام رسیده است. گوشواره ها نیز برای پذیرایی از میهمان هايي که در مراسم شرکت مي کردند، مورد استفاده قرارمی گرفت. ارسي ایوان شامل پنج درمي باشد و به صورت کشويي به طرف بالا باز مي شود. قسمت بالاي آن که کتيبه نامیده می شود با تکنیک گره چيني ساخته شده است. در قسمت بالاي ايوان شش نقاشي پشت شيشه قرار دارد که هداياي دربار فرانسه به ناصرالدين شاه مي باشد. در قسمت فوقاني ایوان دو آیینه قرار دارد که جزء هداياي الکساندر اول امپراتور روسيه به فتحعلي شاه می باشد. ايوان و گوشواره ها طي دوره هاي مختلف مرمت و بازسازي شد. یک بار سقف و کف در دوره پهلوي دوم، بار دیگر بنا در سال 1374 ش دستخوش تغییراتی گردید.

تخت مرمر در سال 1221هجری قمری (1185هجری شمسی -1806میلادی ) به دستور فتحعلی شاه قاجار از مرغوبترین سنگ مرمر معادن یزد در اصفهان حجاری شده و به شکل سکویی دیواره دار بلند در وسط ایوان قرار گرفته است . این تخت بر پایه داستان تخت حضرت سلیمان که بر روی دوش دیوان و پریان قرار داشته، ساخته شده است.طراحی تخت توسط استاد میرزا بابای شیرازی نقاشباشی دربار قاجار انجام شده و حجاری آن تحت سرپرستی استاد محمد ابراهیم اصفهانی و استادان دیگری چون استاد محمد حسین ، استاد محمد باقر ، استاد مرتضی و استاد غلامعلی به انجام رسیده است.ارتفاع تخت از کف ایوان حدود یک متر است و از 65 قطعه مرمر بزرگ و کوچک (5 قطعه سنگ مرمر صاف به ضخامت 12سانتی که از زیر به یکدیگر وصل شده پله ها 7 قطعه، طارمی ها 21 قطعه، پایه ها و ستونها و مجسمه های حامل تخت 21 قطعه، مجسمه های کوچک دور تخت 12قطعه) ساخته شده و از چهار طرف بر دوش 3دیو و 6فرشته یا انسان قرار گرفته است.
در وسط دو پله که در سطح عمودی پله ها اژدها و در طرفین نخستین پله مجسمه 2شیر حجاری شده است.دور تا دور تخت دارای کتیبه هائی می باشد که درون هر یک از آنها یک
بیت یا مصرع از دو قصیده فتحعلی خان صبا (ملک الشعراء) در مدح فتحعلی شاه و وصف تخت مرمر سروده شده و به قلم نستعلیق استاد مهدی تهرانی ملک الکتاب سلطانی نوشته شده
است.

*مسئول موزه: معصومه داننده
*تلفن:7-33113335 داخلی321 و 322

تصاویر مرتبط